سه‌شنبه 3 مهر 1397  
سایت رسمی سازمان آموزشی فرهنگی سما واحد خلخال صفحه اصلی | تماس با ما | آرشیو | RSS |      


نسخه چاپي  ۱۳۹۶/۰۷/۱۱ 
 
دکتر زرهانی: مدارس و آموزشکده‌های سما باید پرچمدار آموزش معارف دین در کنار علم در این برهه تاریخی باشند
 
دکتر زرهانی معاون دانشگاه و رئیس سازمان سما در یادداشتی درخصوص چگونگی ایجاد دین باوری در نسل نو چنین نوشت: انسان در نوجوانی و جوانی بین دو دسته از کشش ‌ها و جاذبه ‌ها در نوسان است از یک ‌سو طبیعت انسان شکوفا می ‌شود و خواسته ‌های نفسانی نمایان می‌ گردند و میل به لذت ‌طلبی قوی می‌ شود و از سوی دیگر فطرت پاک الهی انسان را به سمت ارزش ‌ها و معنویات ‌ها سوق می‌ دهد و انگیزه خداشناسی و عبادت در او تجلی پیدا می ‌کند. هر دو بعد انسان یعنی هم طبیعت و هم فطرت نیروهای پشتیبانی ‌کننده ‌ای دارند و مورد حمایت مستمر واقع می ‌شود. در جهان ‌بینی توحیدی بین طبیعت و فطرت انسان تضاد نیست اگر طبیعت بر مبنای فطرت مدیریت شود یک فرصت مهم در زندگی فردی و اجتماعی به شمار می‌آید. اگر طبیعت آدمی به نفس اماره سپرده شود طغیان می‌ کند و تبدیل به یک تهدید خطرناک می ‌گردد. یکی از مهم ‌ترین کارکردهای دین استقرار طبیعت در قلمرو فطرت توحیدی و انتقال بنی‌آدم از وادی ظلمات به ‌سوی اقلیم نور است. طبیعت انسان بخشی از آفرینش خدا و مجهز به جاذبه‌های حیات ‌بخش مثل میل به تشکیل خانواده است ولی اگر رها شود گرفتاری به بار می‌آورد. طبیعت انسان اگر مدیریت نشود بازیچه نفس اماره و شیطان‌های پنهان و آشکار می‌شود و مرتعی می‌گردد برای رشد علف ‌های هرز یعنی رذائل اخلاقی و صفاتی که انسان را از کمال دور می ‌کند و از انسانیت ساقط می ‌نماید و در این حالت آدمی با دو بال آتشین خشم و شهوت به عمق دره ‌های تاریک بی ‌و بند باری پرواز می‌ کند. در مقابل این وضعیت، فطرت الهی انسان از ناحیه وحی و عقل و حجت خدا پشتیبانی می ‌شود و از پیوستن این موهبت ‌ها در شخصیت آدمی، صفات نیکو و فضایل عالی انسانی ایجاد می‌ گردند. کار بزرگ معلمان و مربیان امور تربیتی و کارشناسان تعلیم و تربیت اسلامی ایجاد خودآگاهی و معرفت در نسل نو برای شکوفایی فطرت و مدیریت طبیعت خود به کمک آن ودیعه الهی و نیروهای حمایت ‌گر آن است. اگر متولیان تعلیم و تربیت فطرت را رها کنند عوامل مخرب به ‌سوی بهره ‌برداری نامطلوب از طبیعت نوجوانان و جوانان حرکت می‌ کنند و تهاجم فرهنگی معاصر از همین رهگذر اتفاق می ‌افتد. ایجاد معرفت دینی در دانش ‌آموزان از طریق کتاب‌ های تعلیمات دینی که گرفتار امتحان و ترس و تست و تراکم حافظه هستند به سادگی میسر نمی‌ شود. بلکه مستلزم معلمان صاحب نفس و ماهری است که استادانه با فطرت کودکان و نوجوانان و جوانان ارتباط برقرار می ‌کنند و به دور از ایجاد واهمه و اضطراب و تهدید، منطق دین خداوند را به آنان تعلیم می‌دهند و دانش‌آموزان را به سمت خودشناسی و خداشناسی هدایت می‌ کنند. این معلمان و مربیان معرفت‌ آفرین با استدلال و اتکا به قرآن و سنت و عترت و با لطافت، فن بهره‌ وری سالم از طبیعت انسانی را در پرتو فطرت به آینده‌ سازان یاد می‌دهند و دانش ‌آموزان در سایه چنین معرفتی یاد می ‌گیرند که طبیعت بشری نعمت خداست نه ‌باید سرکوب شود و نه‌ باید دستخوش طغیان گردد بلکه باید به منزله امکانی برای رشد و تکامل از آن استفاده شود. وقتی طبیعت آدمی در معرض نور وحی و عقل و هدایت انسان کامل و اثرگذاری صالحان قرار می‌گیرد و روشن می‌شود از خطر آسیب‌ ها مصون می‌ ماند و از تعرض شیاطین و نفس اماره و رذائل اخلاقی و ناصالحان نجات می ‌یابد. البته انسان در سنین نوجوانی و جوانی گاه و بیگاه دچار لغزش‌ هایی می‌ شود و باید با مهارت توبه و انابه مأنوس گردد و با اولین انذار نفس لوّامه به ریسمان الهی چنگ بزند و به دامان حق برگردد و طعم شیرین تقرب را بچشد. برخورد با این افت و خیزها را باید معلمان و مربیان پرورشی با زبان ساده و صمیمی و با ایجاد ارتباط دوجانبه به دانش ‌آموزان یاد بدهند و در ذیل اسم زیبای ستارالعیوب، لغزش ‌ها را نادیده انگارند و اسباب رشد و تکامل آنان را فراهم آورند و از زدن برچسب‌های موهن اجتناب کنند. یکی از راه‌های شکوفایی فطرت، «آموختن گفتمان انبیاء» به دانش‌آموزان است. اگر هدف از آفرینش عبادت انسان باشد گوهر عبادت معرفت است و بالاترین سطح معرفت، خداشناسی و آشنایی با مبدأ و معاد و فلسفه ظهور پیامبران و نقش هدایت و ولایت الهی در ارتقای انسان و رشد جامعه بشری است. معتبرترین منبعی که این معارف را به ما یاد می‌دهد گفتمان انبیاء است که در قرآن مجید و احادیث نبوی و سخنان ائمه اطهار (ع) به نیکی نمایان است. کار ایجاد دین ‌باوری در نسل نو از اینجا مشکل می ‌شود که ما به عنوان پدران و مادران و معلمان ممکن است در تعلیم فلسفه دین و گفتمان پیامبران قصور روا داریم. وحی نزدیک ‌ترین و منطق ‌ترین زبان با فطرت الهی انسان است چون هر دو یک سرچشمه دارند و وصل به پروردگار می ‌باشند. معلمان و مربیان تربیتی می‌توانند در یک فضای دوستانه و عقلانی و با مشارکت دانش ‌آموزان کنجکاو و پژوهشگر با کمک کشف ‌الآیات و استفاده از رایانه گزیده ‌ای از گفتمان انبیاء را از قرآن مجید استخراج کنند و با استفاده از تفاسیر قرآن مجید پیرامون رسالت انبیاء به بحث و تبادل نظر بپردازند و برتری این گفتمان را بر گفتمان ‌های مادی نشان دهند و به ‌طور هم ‌زمان و به تدریج بر دایره دانش، بینش و کنش آینده‌سازان اثر بگذارند. اگر دانش‌آموز بفهمد که پیامبران چگونه به دنیا نگاه کرده‌اند و برای هدایت انسان چه برنامه‌ای داشته‌اند و با چه جاذبه ‌ها و دافعه‌ هایی مواجه بوده‌اند، به نحو عمیق ‌تری به باورهای دینی دست می ‌یابند و به لوازم دین ‌داری پای ‌بندی نشان می ‌دهند. برای مثال اگر دانش‌آموزان بدانند و باور کنند که همه انبیاء یک هدف و مأموریت مشترک داشته‌اند و برای ترویج پرستش خداوند و اجتناب از طاغوت برانگیخته شده ‌اند، از نوعی جاذبه و دافعه سازنده برخوردار می ‌شوند و در روند همانندسازی به رسولان الهی تأسی می‌کنند. خداوند می‌فرماید: «وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ ۖ فَمِنْهُم مَّنْ هَدَى اللَّهُ وَمِنْهُم مَّنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلَالَةُ ۚ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ» ما در هر امّتى رسولى برانگیختیم که:«خداى یکتا را بپرستید؛ و از (پرستش) طاغوت اجتناب کنید.» خداوند گروهى از آنان را هدایت کرد؛ و گروهى از آنان ضلالت و گمراهى دامانشان را گرفت؛ پس در روى زمین بگردید و ببینید عاقبت تکذیب‌ کنندگان چگونه بود! (سوره نحل آیه 36) تدوین جامع گفتمان انبیاء در قرآن مجید و تحلیل آن مستلزم تحقیق و تألیف کتاب فاخر و اثر قابل توجهی است، لیکن برای تجهیز معلمان و مربیان تربیتی برای ورود به این بحث سازنده به چند نمونه از جهت‌گیری انبیاء اشاره می‌شود. 1- دعوت به شناخت نعمت‌های الهی و تفکر درباره قواعد و سنت‌های حاکم بر هستی خداوند می‌فرماید: «قُلْ مَن يَرْزُقُكُم مِّنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ أَمَّن يَمْلِكُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَمَن يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَمَن يُدَبِّرُ الْأَمْرَ ۚ فَسَيَقُولُونَ اللَّهُ ۚ فَقُلْ أَفَلَا تَتَّقُونَ (31) فَذَٰلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمُ الْحَقُّ ۖ فَمَاذَا بَعْدَ الْحَقِّ إِلَّا الضَّلَالُ ۖ فَأَنَّىٰ تُصْرَفُونَ (32)» بگو: «چه کسى شما را از آسمان و زمین روزى مى‌دهد؟ یا چه کسى مالک (و خالق) گوش و چشمهاست؟و چه کسى زنده را از مرده، و مرده را از زنده بیرون مى‌آورد؟ و چه کسى امور (جهان) را تدبیر مى‌کند؟» بزودى (در پاسخ) مى‌گویند: «خدا»، بگو: «پس چرا تقوا پیشه نمى‌کنید (و راه شرک مى‌پویید)؟! (31) این گونه است خداوند، پروردگارِ حقّ شما (داراى همه این صفات)! با این حال، بعد از حق، چه چیزى جز گمراهى وجود دارد؟! پس چرا (از پرستش او) روى گردان مى‌شوید؟!» (32) (سوره یونس) 2- دعوت به خداشناسی و توحید برمبنای بصیرت خداوند می‌فرماید: «قُلْ هَٰذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللَّهِ ۚ عَلَىٰ بَصِيرَةٍ أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِي ۖ وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ» بگو: «این راه من است! من و پیروانم، با بصیرت کامل، به سوى خدا دعوت مى‌کنیم. منزّه است خدا! و من از مشرکان نیستم». (سوره یوسف آیه 108) 3-دعوت به‌ سوی پروردگار با حکمت و پند نیکو و جدال احسن خداوند می‌فرماید: «ادْعُ إِلَىٰ سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ ۖ وَجَادِلْهُم بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِ ۖ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ» با حکمت و اندرزِ نیکو، به راه پروردگارت دعوت نما؛ و با آنها به روشى که نیکوتر است، استدلال و مناظره کن. پروردگارت، از هر کسى بهتر مى‌داند چه کسى از راه او گمراه شده است؛ و او هدایت یافتگان را بهتر مى‌شناسد. (سوره نحل آیه 125) 4- انجام کار بی‌ مزد و منت خداوند می‌فرماید (سخن نوح پیامبر «ص»): «وَيَا قَوْمِ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مَالًا ۖ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَى اللَّهِ ۚ وَمَا أَنَا بِطَارِدِ الَّذِينَ آمَنُوا ۚ إِنَّهُم مُّلَاقُو رَبِّهِمْ وَلَٰكِنِّي أَرَاكُمْ قَوْمًا تَجْهَلُونَ» اى قوم من! به خاطر این دعوت، اجر و پاداشى از شما نمى‌طلبم؛ اجر من، تنها بر خداست. و من، کسانى را که ایمان آورده اند، (بخاطر شما) از خود طرد نمى‌کنم؛ چرا که آنها پروردگارشان را ملاقات خواهند کرد; (اگر آنها را از خود برانم، در دادگاه قیامت، خصم من خواهند بود;) ولى شما را گروهى مى بینم که جهالت به خرج مى دهید. (سوره هود آیه 29) 5- استعانت از خداوند و استقامت برای رسیدن به هدف خداوند می‌فرماید: «قَالَ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَاصْبِرُوا ۖ إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُهَا مَن يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ ۖ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ» موسى به قوم خود گفت: «از خدا یارى جویید و استقامت پیشه کنید، که زمین از آن خداست، و آن را به هر کس از بندگانش که بخواهد، واگذار مى‌کند؛ و سرانجام (نیک) براى پرهیزگاران است». (سوره اعراف آیه 128)
 
 
 
نظرات كاربران:

 
نظرات بینندگان
نام :
آدرس ایمیل :
نظر شما :
 
 
امروز: 74
 
صفحه اصلی   |   تماس با ما   |   آرشیو  |    RSS

Khalkhal-samacollege.ir  @  2011  SANADATA